Elke inpaklijst voor reizen met kinderen lijkt op elkaar, en ze missen allemaal hetzelfde: ze gaan over spullen. Het gaat niet over spullen.
Reizen met kleine kinderen gaat over drie dingen. Hoeveel overgangen er in een dag zitten, hoeveel beslissingen jij onderweg nog moet nemen, en hoe snel je bij eten en een wc kunt zijn. Alle drie regel je vooraf. De spullen regelen zich daarna vanzelf.
Overgangen zijn duurder dan kilometers
Een kind vindt vier uur in de auto prima. Wat een kind niet prima vindt, is zeven keer op een dag ergens uit moeten en ergens anders in.
Auto uit, station in, trein in, overstappen, trein uit, bus in, hotel in. Dat zijn zeven momenten waarop iemand zijn jas aan moet, zijn schoenen aan moet, iets kwijtraakt en opnieuw moet begrijpen wat er gaat gebeuren. Elk van die momenten kost je meer dan een uur stilzitten.
Kies dus niet de snelste route, maar de route met de minste overgangen. Een rit die een uur langer duurt maar waarbij je twee keer niet hoeft over te stappen is korter. Echt korter, in de enige eenheid die op zo'n dag telt.
Hetzelfde geldt voor de vakantie zelf. Liever twee weken op één plek dan twee keer een week op twee plekken. Een verhuizing halverwege kost je anderhalve dag, en die krijg je niet terug.
Beslissingen zijn het echte bagagegewicht
Thuis neem je de hele dag door kleine beslissingen zonder dat het je iets kost, want je weet hoe alles werkt. Onderweg weet je niks, en dan kost elke beslissing wel iets. Waar eten we, is dit ver genoeg voor een pauze, kan dit kind hier zwemmen, hoe laat moeten we terug zijn.
Dat is de vermoeidheid die je op dag drie voelt en waarvan je denkt dat het aan het reizen ligt. Het ligt niet aan het reizen. Je hebt besluiteloosheid als handbagage meegenomen.
Wat helpt is bijna beledigend simpel: neem een paar van die beslissingen voordat je weggaat. Niet allemaal, want dan heb je een schema en daar wordt niemand vrolijk van. Wel deze drie.
- Waar de eerste maaltijd vandaan komt. De dag van aankomst is de dag waarop niemand meer kan nadenken. Regel dat vooraf, al is het brood en fruit in een tas.
- Eén vaste pauzeplek per reisdag. Niet "we zien wel". Een plek, met een naam, waar je sowieso stopt. Dan valt er niks te beslissen op het moment dat je het niet meer kunt.
- Wat het plan is als het regent. Eén alternatief per dagdeel is genoeg. Drie uur regen zonder plan is de snelste manier om een goede week naar de knoppen te helpen.
De ochtend bepaalt de dag, ook op vakantie
Thuis weet iedereen hoe de ochtend gaat. Op reis weet niemand het, en dan begint elke dag met chaos die helemaal niet aan de kinderen ligt.
Wat ik doe is één vaste ochtendvolgorde die overal hetzelfde is. Eerst aankleden, dan eten, dan tanden, dan schoenen. Waar dan ook ter wereld. De volgorde zelf doet er niet toe, dat hij nooit verandert wel. Het scheelt elke ochtend een kwartier ruzie, en dat is per week bijna twee uur.
Voor kinderen die het nodig hebben, en bij ons zijn dat er meer dan één, helpt het om 's avonds te vertellen wat er morgen gebeurt. Niet in detail. Drie zinnen. Morgen gaan we naar het strand, we eten daar een broodje, en 's middags komen we terug om te slapen. Een kind dat weet wat er komt, hoeft zich er niet tegen te verzetten.
Neem minder mee, maar neem dit wel mee
Nu dan toch spullen, maar kort, want het zijn er maar een paar die echt uitmaken.
- Meer kleren voor de kleinste, minder voor de rest. Vieze kleren zijn het enige probleem dat zichzelf niet oplost, en overal ter wereld staat een wasmachine.
- Eén rugzak die altijd bij je is met water, iets te eten, doekjes en één reserveset kleding. Niet in de koffer. Bij je.
- Iets stils per kind. Niet één ding voor iedereen, want dan heb je geen rust maar een rechtszaak.
- Een nachtlampje. Een onbekende donkere kamer is de meest voorspelbare oorzaak van een slechte eerste nacht, en een slechte eerste nacht kost je de hele tweede dag.
En laat de rest gewoon thuis. Alles wat je vergeet is ergens te koop, en de bagage die je niet meeneemt hoef je ook niet zeven keer ergens in en uit te sjouwen.
Verwacht geen rust
Dit is misschien wel het belangrijkste, en het staat nergens.
Met vier kinderen is een vakantie geen rust. Het is hetzelfde werk, in een huis waarvan je niet weet waar de dingen liggen. Wie vertrekt met het idee dat het vanzelf ontspannen wordt, komt thuis met het gevoel dat het mislukt is. Terwijl er niks mislukt is.
Wat het wel is: dezelfde dagen, met andere dingen erin. Geen school, geen afspraken, geen tas die vergeten wordt. Er valt van alles weg, en wat overblijft is je gezin zonder de logistiek eromheen.
En dat is niet minder dan rust, dat is beter. Je hebt je gezin twee weken zonder agenda, zonder tas die vergeten wordt, zonder iemand die om kwart over acht ergens moet zijn.
Wij zijn nog nooit thuisgekomen met het gevoel dat het niet de moeite waard was. Moe wel. Maar dat is iets anders.